Veiligheid
Slime zonder borax: de waarheid over lenzenvloeistof
Recepten ‘zonder borax’ bevatten vaak toch boor. Wat de Franse instanties ANSES en DGCCRF zeggen, het zachtste recept en 5 slimes die echt boorvrij zijn.
‘Slime zonder borax’ is een van de dingen waar ouders het vaakst naar zoeken, en dat is niet zo gek: borax heeft een slechte naam. Maar achter die belofte zit vaak een misverstand. De meeste recepten ‘zonder borax’ bevatten toch boor, alleen in een andere vorm. Dit moet je weten, plus de recepten die echt boorvrij zijn.
Waarom borax een slechte naam heeft
Borax (natriumtetraboraat) is een poeder dat, opgelost in water, lijm binnen een paar seconden in slime verandert. Het was de activator van de eerste Amerikaanse slimerecepten. Het probleem: borax en boorzuur zijn ingedeeld als giftig voor de voortplanting, en ANSES, het Franse agentschap voor voedsel- en gezondheidsveiligheid, herinnerde er in 2018 aan dat kinderen er niet herhaaldelijk mee mogen werken. Sinds 2012 worden ze in de Europese Unie niet meer als zuivere stof aan het grote publiek verkocht. De Franse instanties meldden ook huidirritaties en brandwonden bij kinderen die slime maakten met wasmiddel of met andere producten die daar helemaal niet voor bedoeld zijn.
Het misverstand: ‘zonder borax’ betekent niet ‘zonder boor’
Om van knutsellijm slime te maken, heb je boraationen nodig: die verbinden de lange ketens in de lijm met elkaar. Elke activator voor slime met lijm levert ze:
- de lenzenvloeistof uit de meeste recepten ‘zonder borax’ bevat boorzuur en natriumboraat;
- de kant-en-klare activators in een flesje die voor slime worden verkocht, zijn boraatoplossingen;
- ook Amerikaanse vloeibare stijfsel (liquid starch) bevat natriumboraat.
Een recept met lenzenvloeistof is dus ‘zonder boraxpoeder’, niet ‘zonder boor’. Dat is geen ramp: de hoeveelheid is klein en verdund in veel lijm. Maar het is wel een reden om je aan de goede gewoontes te houden: een volwassene giet de activator erbij, iedereen wast daarna zijn handen en je speelt er niet elke dag urenlang mee. Op de pagina over de slime-activator zetten we alle mogelijkheden naast elkaar.
En wasmiddel dan?
Veel video’s, en zelfs sommige automatische samenvattingen van zoekmachines, raden slime van ‘lijm + vloeibaar wasmiddel’ aan. Sommige wasmiddelen bevatten boraten, andere alleen reinigende stoffen en parfum. In beide gevallen is het geen product waar een kind met blote handen in hoort te kneden: ANSES en de DGCCRF, de Franse consumentenwaakhond, noemen ernstige huidontstekingen (dermatitis) door dit soort gebruik. Op deze site vind je geen enkel recept met wasmiddel.
Het zachtste recept met lijm
Wil je echte, rekbare slime, dan blijft het recept met lenzenvloeistof en baking soda (zuiveringszout, in Vlaanderen bicarbonaat) het verstandigst: 120 ml witte knutsellijm, 120 ml water, een halve theelepel baking soda en ongeveer een eetlepel lenzenvloeistof, beetje bij beetje toegevoegd door een volwassene. Check het etiket: daarop moeten boorzuur en natriumboraat staan. Je vindt het stap voor stap in ons recept voor makkelijke slime, en de slimecalculator rekent het om voor jouw kom.
De recepten die echt boorvrij zijn
Wil je helemaal geen boor, dan moet je de lijm laten staan. Je krijgt dan geen ‘polymeerslime’ in strikte zin meer, maar wel deeg dat er heel dicht bij komt, gemaakt met ingrediënten uit de keuken:
| Recept | Ingrediënten | Textuur | Voor wie |
|---|---|---|---|
| Slime zonder lijm | Maïszetmeel en water (2 op 1) | Hard als je erop tikt, vloeibaar als het stilligt | Vanaf 3 jaar, supersimpel |
| Marshmallowslime | Marshmallows (spekjes), olie, maïszetmeel | Rekt uit, laat zich kneden | Vanaf 3 jaar, een volwassene verwarmt |
| Chiazaadslime | Chiazaad, water, maïszetmeel | Kleverig, vol zaadjes | Vanaf 3 jaar, de avond ervoor klaarzetten |
| Psylliumslime | Psyllium (vezels) en water, verwarmd | Heel rekbaar | Vanaf 6 jaar, een volwassene verwarmt |
| Gelatineslime | Gelatine, kokend water, siroop | Kleverig en draderig | Vanaf 4 jaar, een volwassene zorgt voor het kokende water |
Deze deegsoorten hebben één ding gemeen: ze zijn niet lang houdbaar (van een paar uur tot een paar dagen) en je eet ze niet op, ook al komen de ingrediënten uit de voorraadkast. Ze zijn ideaal voor de jongste kinderen en voor een knutselmiddag.
En zelfgemaakte klei en deeg?
Gaat het vooral om kneden en vormen, dan zijn al onze zelfgemaakte klei- en deegsoorten boorvrij: zelfgemaakte klei, wolkendeeg, maanzand of schuimdeeg.
Kort samengevat
- ‘Zonder borax’ betekent meestal ‘met een andere, meer verdunde activator met boor’.
- Geen boraxpoeder, geen wasmiddel.
- Met lijm: lenzenvloeistof en baking soda, toegevoegd door een volwassene.
- Helemaal zonder boor: maïszetmeel, marshmallows, chiazaad, psyllium of gelatine.
Alle veiligheidsregels, ook voor slime uit de winkel, staan in de gids voor ouders.