Güvenlik
Boraksız slime: lens solüsyonu ve deterjan hakkındaki gerçek
“Boraksız” tariflerin çoğunda yine de bor var. ANSES ve DGCCRF ne diyor, yapıştırıcılı en yumuşak tarif hangisi ve gerçekten borsuz 5 slime tarifi.
“Boraksız slime”, ebeveynlerin en sık yaptığı aramalardan biri ve bunun bir nedeni var: boraksın adı kötüye çıkmış durumda. Ama bu vaadin arkasında çoğu zaman bir yanlış anlama saklı. “Boraksız” tariflerin büyük kısmı yine de bor içeriyor, sadece başka bir biçimde. Bilmen gerekenler ve gerçekten borsuz olan tarifler burada.
Boraksın adı neden kötüye çıktı?
Boraks (sodyum tetraborat), suda çözündüğünde yapıştırıcıyı birkaç saniyede slime’a dönüştüren bir tozdur. İlk Amerikan slime tariflerinin aktivatörü buydu. Sorun şu: boraks ve borik asit Avrupa Birliği’nde üreme için toksik olarak sınıflandırılıyor ve Fransa’nın gıda ve sağlık güvenliği ajansı ANSES, 2018’de bunların çocuklar tarafından tekrar tekrar ellenmemesi gerektiğini hatırlattı. 2012’den beri Avrupa Birliği’nde saf madde olarak tüketiciye satılmıyorlar. Fransa’daki yetkili kurumlar, çamaşır deterjanıyla ya da amacı dışında kullanılan ev ürünleriyle slime yapan çocuklarda ciltte tahriş ve yanıklar görüldüğünü de bildirdi.
Yanlış anlama: “boraksız” demek “borsuz” demek değil
PVA yapıştırıcının slime’a dönüşmesi için borat iyonları gerekir: yapıştırıcının uzun zincirlerini birbirine bağlayan onlardır. Yapıştırıcılı slime için kullanılan bütün aktivatörler bu iyonları sağlar:
- “boraksız” tariflerin çoğunda kullanılan lens solüsyonu borik asit ve sodyum borat içerir;
- slime için satılan şişe aktivatörler borat çözeltisidir;
- Amerikan tariflerinde sık geçen sıvı çamaşır kolası (liquid starch) da sodyum borat içerir.
Yani lens solüsyonlu bir tarif “toz boraksız” bir tariftir, “borsuz” değil. Bu bir felaket değil: miktar az ve bol yapıştırıcının içinde seyreliyor. Ama doğru alışkanlıkları korumak için iyi bir neden: aktivatörü yetişkin döker, eller yıkanır ve her gün saatlerce oynanmaz. Bütün seçenekleri slime aktivatörü sayfasında karşılaştırıyoruz.
Peki ya çamaşır deterjanı?
Pek çok video, hatta bazı arama motorlarının otomatik özetleri bile “yapıştırıcı + sıvı çamaşır deterjanı” ile slime öneriyor. Bazı deterjanlarda borat var, bazılarında ise yalnızca temizleyici maddeler ve parfüm. Her iki durumda da deterjan, bir çocuğun çıplak elle yoğurması için yapılmış bir ürün değil: ANSES ve Fransa’nın tüketiciyi koruma kurumu DGCCRF, bu kullanımlarla bağlantılı ağır dermatit vakalarına dikkat çekiyor. Sitemizde deterjanlı tek bir tarif bile yok.
Yapıştırıcıyla yapılan en yumuşak tarif
Gerçek, esneyen bir slime istiyorsan en makul tarif yine lens solüsyonlu ve karbonatlı olanı: 120 ml beyaz sıvı yapıştırıcı, 120 ml su, yarım çay kaşığı karbonat ve bir yetişkinin azar azar eklediği yaklaşık 1 yemek kaşığı lens solüsyonu. Lens solüsyonu eczanelerde ve optikçilerde satılır; etiketinde borik asit ve sodyum borat yazdığından emin ol. Tarif, kolay slime tarifimizde adım adım anlatılıyor; slime miktar hesaplayıcı da miktarları kasenin büyüklüğüne göre ayarlıyor.
Gerçekten borsuz tarifler
Sıfır bor için yapıştırıcıdan vazgeçmek gerekiyor. Böylece tam anlamıyla bir “polimer slime” elde edilmiyor, ama mutfak malzemeleriyle slime’a çok yaklaşan hamurlar çıkıyor:
| Tarif | Malzemeler | Doku | Kimin için |
|---|---|---|---|
| Yapıştırıcısız slime | Mısır nişastası ve su (2 ölçüye 1 ölçü) | Vurunca sert, dinlenirken akışkan | 3 yaş ve üzeri, çok basit |
| Marshmallow slime | Marshmallow, yağ, mısır nişastası | Uzar, şekil alır | 3 yaş ve üzeri, ısıtmayı yetişkin yapar |
| Chia tohumlu slime | Chia tohumu, su, mısır nişastası | Yapış yapış, tohum dolu | 3 yaş ve üzeri, bir gün önceden hazırlanır |
| Lifli slime | Psyllium lifi ve su, ısıtılarak | Çok esnek | 6 yaş ve üzeri, ısıtmayı yetişkin yapar |
| Jelatinli slime | Jelatin, kaynar su, şurup | Yapışkan ve iplik iplik | 4 yaş ve üzeri, kaynar suyu yetişkin hazırlar |
Bu hamurların ortak bir yanı var: uzun dayanmıyorlar (birkaç saatten birkaç güne kadar) ve malzemeleri mutfak dolabından gelse bile yenmiyorlar. En küçükler ve bir öğleden sonralık atölyeler için ideal.
Ya ev yapımı hamurlar?
Asıl istenen yoğurmak ve şekil vermekse, ev yapımı hamurlarımızın hepsi borsuz: oyun hamuru, bulut hamuru, ay kumu ya da köpük hamuru.
Özetle
- “Boraksız” çoğu zaman “bor içeren, daha seyreltik başka bir aktivatörle yapılmış” demek.
- Toz boraks yok, çamaşır deterjanı yok.
- Yapıştırıcıyla: lens solüsyonu ve karbonat, yetişkin tarafından eklenir.
- Sıfır bor için: mısır nişastası, marshmallow, chia, psyllium ya da jelatin.
Hazır slime’lar dahil bütün güvenlik kuralları ebeveyn rehberinde.